10 i 11 września 2026 roku w Porto w Portugalii odbyła się European Grief Conference – międzynarodowa konferencja poświęcona żałobie, na którą zespół Instytutu Dobrej Śmierci czekał z niecierpliwością od wielu miesięcy. W tym roku udało nam się zdobyć dofinansowanie w ramach Programu Rozwoju Organizacji Obywatelskich na lata 2018–2030 – Priorytet 5 Narodowego Instytutu Wolności, dzięki któremu całym pięcioosobowym zespołem wzięłyśmy udział w tym ważnym, europejskim i światowym wydarzeniu. Wielką przyjemnością było dla nas reprezentowanie Polski wraz z zespołami Fundacji Nagle Sami oraz Panda Team.
Tegorocznym tematem przewodnim konferencji była: Żałoba i strata: Wspólne reagowanie na lokalne i globalne wyzwania (Bereavement, Grief and Loss: Responding Collaboratively to Local and Global Challenges). Dzięki temu tematowi oraz zaprezentowanym sesjom miałyśmy poczucie, że spotykamy się jako wspólnota, którą łączy wspólna misja – wspieranie osób w żałobie i wspólne mierzenie się z wyzwaniami, jakie niesie ze sobą ta praca w obliczu współczesnych, globalnych wyzwań.
Podczas konferencji dużo mówiło się o poziomach wsparcia osób w żałobie, przedstawianych w ramach piramidalnego modelu wsparcia (A Pyramid Model of Grief and Bereavement Support). Zakłada on, że żałoba jest naturalnym doświadczeniem, a pomoc powinna być dostępna na różnych poziomach – od edukacji i budowania świadomości społecznej (Poziom 0), przez wsparcie bliskich i społeczności (Poziom 1) oraz grupy wsparcia i psychoedukację (Poziom 2), aż po specjalistyczną pomoc terapeutyczną dla osób, które jej potrzebują (Poziom 3). Bardzo chciałybyśmy, aby taki model był rozwijany również w Polsce. Obecnie systemowe wsparcie osób w żałobie koncentruje się przede wszystkim na poziomie specjalistycznej pomocy (Poziom 3), podczas gdy wiele osób potrzebuje wcześniejszych, bardziej dostępnych form wsparcia.
Podczas dwóch dni konferencji każda z nas wzięła udział w różnych, wybranych przez siebie sesjach tematycznych. Najbardziej ucieszyło nas, że w programie znalazły się tematy szczególnie bliskie naszej pracy, takie jak oswajanie z żałobą (grief literacy), różnorodność (diversity), śmierć zwierząt towarzyszących oraz śmierć i żałoba w kontekście sztucznej inteligencji. Zachęcamy do zapoznania się z całym programem konferencji tutaj. Jest on bardzo inspirujący i może zachęcić Was do poznania ciekawych projektów badawczych i edukacyjnych realizowanych przez naszych konferencyjnych kolegów i koleżanki.
Napawa nas dumą, że również polski zespół mógł dołożyć swoją cegiełkę do tworzenia tego programu. Anja Franczak, założycielka Instytutu Dobrej Śmierci, wygłosiła aż dwie prezentacje. Razem z członkinią Kolektywu oraz badaczką Uniwersytetu Cambridge Katarzyną Nowaczyk-Basińską mówiły o projekcie badawczym „Wyobrażenia nieśmiertelności w dobie sztucznej inteligencji”, realizowanym w Polsce, Indiach i Chinach. Z Janem Möllersem Anja zaprezentowała swoje spojrzenie na prowadzenie rytuałów w praktyce pogrzebowej. Natomiast Marcin Sękowski, członek Kolektywu oraz badacz Akademii Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej, zaprezentował wyniki swoich badań dotyczących występowania żałoby przedłużonej po stracie zwierzęcia towarzyszącego.
Wracamy z Porto z głowami pełnymi inspiracji, nowymi pytaniami i poczuciem, że praca na rzecz lepszego rozumienia żałoby i budowania dostępnego wsparcia jest częścią większego, międzynarodowego ruchu. Cieszymy się, że mogłyśmy być jego częścią i jednocześnie pokazać, że w Polsce również powstają ważne projekty, badania i inicjatywy związane z żałobą i stratą. Teraz czas przełożyć te spotkania, wiedzę i inspiracje na naszą codzienną pracę i dzielić się nimi z Wami.
A na kolejne spotkanie europejskiej społeczności zajmującej się żałobą już nie możemy się doczekać. Następna European Grief Conference odbędzie się w 2028 roku w Budapeszcie.
