„Nasza Śmierć” – Instalacja / Performans
Jak chcesz żyć przed śmiercią?
W pewnym momencie w przyszłości nadejdzie ostatni dzień Twojego życia.
Nikt nie wie, kiedy i jak umrzesz, ale możemy być pewni, że to się stanie.
Czy wyobrażasz sobie odejście z tego świata z uśmiechem na twarzy?
W kulturze, która przedstawia śmierć głównie w kontekście tragedii, przemocy i katastrofy, trudno jest postrzegać koniec życia jako wydarzenie spokojne. Często mamy tendencję do traktowania śmierci jako strasznego wroga, z którym trzeba walczyć i któremu trzeba zapobiegać. Myśląc w ten sposób, jesteśmy skazani na porażkę. A gdyby tak nie tylko zaakceptować nieuchronność śmierci, ale także przyjąć ją jako wartościową część naszego życia?
Anja Franczak zaprasza nas do kontaktu z Naszą Śmiercią. W ramach immersyjnej instalacji możesz zbliżyć się do swojej śmiertelności, witając ją przyjaźnie. W przestrzeni galerii odbędą się indywidualne sesje z Anją, spotkania z członkami i członkiniami Instytutu Dobrej Śmierci oraz koncert z tradycyjnymi pieśniami pogrzebowymi. Przez dwa tygodnie możesz stać się nie tylko świadkiem, ale i uczestnikiem procesu transformacji w ramach cyklu życia i śmierci.
Termin: 27 marca – 10 kwietnia 2026
Miejsce: Fort Sokolnickiego – Żoliborski Dom Kultury
PROGRAM:
27 marca 2026 – WERNISAŻ
Do pustej przestrzeni galerii wnoszone są drewniane panele. Gdy kawałki łączą się ze sobą i nabierają nowego kształtu, jesteśmy świadkami budowy trumny. Kiedy skrzynia jest już gotowa, otrzymuje przytulną, ręcznie wykonaną tekstylną wkładkę wypełnioną sianem. Zapraszamy do wzięcia udziału w procesie ozdobienia trumny mchem, kwiatami i innymi materiałami naturalnymi. W ten sposób trumna staje się naszym zbiorowym, tymczasowym dziełem sztuki. Praktyka ta jest inspirowana „klubami trumiennymi”, które działają w wielu częściach świata, gdzie ludzie spotykają się, aby zbudować własne trumny i udekorować je w estetyce reprezentującej ich wartości i gust.
28 marca 2026 – SPOTKANIE / DIALOG O OSOBISTYCH RYTUAŁACH
Czy pożegnanie może być dobre?
Co oznacza „dobre pożegnanie” i jaki wpływ może ono mieć na proces żałoby?
Zapraszamy na spotkanie i rozmowę z trzema celebrantkami humanistycznymi — Emilią Mandes, Ewą Pawlik i Agnieszką Wójcińską. Rozmowę poprowadzi Anja Franczak, która od 2021 roku prowadzi szkolenia poświęcone osobistym rytuałom oraz świeckim ceremoniom pogrzebowym. Będzie to rozmowa o czułym i świadomym podejściu do ostatniego pożegnania oraz o tym, w jaki sposób może ono wspierać osoby po stracie bliskiego. Opierając się na doświadczeniu prowadzenia pogrzebów humanistycznych, panelistki opowiedzą o tym, jak projektować osobiste ceremonie pożegnania tak, aby odzwierciedlały osobowość i wartości osoby zmarłej, a jednocześnie szanowały duchowe i estetyczne potrzeby wszystkich obecnych.
Podczas spotkania porozmawiamy także o tym, kim jest celebrant humanistyczny i jaka jest jego rola. Zatrzymamy się nad znaczeniem i funkcjami rytuałów i zaprosimy do udziału w prostym symbolicznym geście, zaprojektowanym przez nas specjalnie na tę okazję. Przewidziany jest również czas na pytania i wspólną rozmowę. Będzie to okazja do uważnego, wspólnotowego spotkania z tematem, który dotyczy nas wszystkich. Spotkanie jest wydarzeniem towarzyszącym instalacji Nasza Śmierć.
W Death Cafe możesz poznać obcych, ale zaskakująco bliskich Ci ludzi – i porozmawiać o śmierci.
Tylko tyle i aż tyle.
Czy często myślisz o przemijalności i nie masz z kim o tym porozmawiać?
Może uważasz, że brakuje nam współczesnego “ars moriendi”, żeby doceniać to, co jest w życiu istotne?
Może w obecnej sytuacji światowej wydaje Ci się to szczególnie ważne?
Death Cafe to spotkanie dla osób, które chcą porozmawiać o tematach związanych z umieraniem, śmiercią i żałobą. Dla ludzi, którzy mają świadomość tego, że nikt z nas nie będzie żyć wiecznie. Zapraszamy Cię do przestrzeni wolnej od tabu, w której można zadawać pytania, słuchać historii innych osób i wymieniać się doświadczeniami. Spotkanie Death Cafe to nie wykład, tylko przestrzeń dialogu. Po krótkim wprowadzeniu zapraszamy Was do aktywnego udziału w rozmowie. Death Cafe jest ogólnoświatową inicjatywą społeczną, o której możesz dowiedzieć się więcej na stronie www.deathcafe.com.
WAŻNE! Rozważ, czy to spotkanie będzie teraz dla Ciebie wspierające. Death Cafe jest miejscem otwartej rozmowy o śmierci. Autentyczny dialog ma wspierającą moc i może być źródłem siły. Jednak pragniemy podkreślić, że Death Cafe nie pełni funkcji terapii lub grupy wsparcia. Udział w Death Cafe nie jest zalecany dla osób w stanie kryzysu lub w świeżej żałobie.
9 kwietnia 2026 – POŻEGNANIE
Kanwa z naszymi refleksjami, życzeniami i wizjami wkładana jest do trumny – z dobrymi życzeniami i intencją przemiany myśli w rzeczywistość. Trumna jest ładowana do karawanu i rusza w podróż do krematorium.
10 kwietnia 2026 – FINISAŻ + KONCERT
Po kremacji urna zawierająca pozostałości po instalacji, wraca do galerii. Podczas ceremonii pożegnania zbieramy się jako życzliwa wspólnota ludzi żywych – i śmiertelnych. Wspólnie żegnamy się z tym, co minęło i honorujemy to, co chcielibyśmy pamiętać. Przez wieczór poprowadzą nasz tradycyjne pieśni pogrzebowe w wykonaniu zespołu Garstka Ziemi.
Koncepcja i facylitacja doświadczenia: Anja Franczak
Anja Franczak jest założycielką Instytutu Dobrej Śmierci oraz orędowniczką otwartego dialogu i edukacji na temat umierania, śmierci i żałoby. Studiowała sztuki performatywne i kulturoznawstwo w Hildesheim, Bolonii i Zagrzebiu, po czym przez dziesięć lat pracowała w branży filmowej. Bliski kontakt ze śmiercią skierowało ją na nową, głęboko osobistą drogę zawodową. Dziś, jako certyfikowana towarzyszka w żałobie i doula umierania, wspiera osoby u kresu życia, ich bliskich oraz osoby doświadczające straty, a także tych, którzy im towarzyszą — zarówno w ramach rodzin, jak i w instytucjach medycyny oraz opieki. W swojej pracy tworzy bezpieczne i uważne przestrzenie, w których możliwe jest czułe, świadome spotkanie z żałobą, przemijaniem i kruchością życia. W 2025 roku ukazała się jej pierwsza książka „Żaba. Mała opowieść o żałobie”.
Scenografia i zapachy: Agnieszka Saks
Ceramika: Katarzyna Poniecka
Tkaniny: Anna Ludwicka
Krawiectwo: Krzysztof Skorupka
Partnerzy:
Dom Pogrzebowy Koperski
Wydarzenie jest możliwe dzięki wsparciu Domu Pogrzebowego Służew. Bardzo nas
cieszy, że w polskiej branży funeralnej możemy współpracować z osobami i
firmami, łączącymi wieloletnie doświadczenie z otwartością i odwagą do innowacji.
Dziękujemy! – www.koperski.eu
Pracownia Ceramiczna Gliniana Kula
Matronat:
Stowarzyszenie Celebrantek i Celebrantów Humanistycznych
Grupa celebrantek i celebrantów humanistycznych, absolwentów szkoleń i kursów prowadzonych przez Instytut Dobrej Śmierci, tworząca nowe standardy pożegnań – www.celebranci.org